سيد جمال الدين الحسيني الأفغاني
17
مجموعه رسائل و مقالات ( فارسى )
معشرى [ 1 ] را چنان خيال شد كه اين جراثيم با زمين درحين انفصال از كرهء آفتاب بوده است ، و اين بسيار عجيب است زيرا : آنها مىگويند كه زمين در آن هنگام قطعهاى بود از آتش . پس چگونه شد كه آن جراثيم و بذرهها محترق گرديد و اجزاء آنها از يكديگر متلاشى نشد ؟ و ثانياً اين جماعت متأخرين نيچريها يعنى ماديين اختلاف كردند در تحول آن جراثيم از حالت نقص به كمال و از عالم ناتمامى بدين صور و هيآت متقنهء محكمه . برخى برين رفتند كه هر نوعى را جراثيمى است مخصوص . و آن جراثيم به مقتضاى طبيعت خويش حركت نموده و اجزاء غيرحيّه را به تغذيه جزء خود كرده به لباس نوع خويشتن جلوهگر مىشود . [ 2 ] و از اين تغافل ورزيدند كه در تحليل كيمياوى هيچ تفاوتى درميانهء نطفهء انسان و نطفهء گاو و خر پيدا نمىشود و در هيچيك از نطفههاى آنها زيادتى و نقصانى در عناصر بسيطه نيست پس اختصاص و امتياز از كجا آمد ؟ صنفى برين قرار دادند كه جراثيم جميع انواع خصوصاً حيوانات ، مساويست و هيچ فرقى و تفاوتى در آنها نيست و انواع را نيز امتياز جوهرى حقيقى نمىباشد و لهذا گفتند كه آن جراثيم به مقتضاى زمان و مكان و برحسب حاجات و ضرورات و بهموجب قواسر خارجيه [ 3 ] منتقل مىگردد از نوعى بهنوعى ديگر و متحول مىشود از صورتى به صورتى اخرى . و سيد اين طايفه داروين [ 4 ] مىباشد و او كتابى تأليف كرده ، در آن بيان مىكند كه : اصل انسان ميمون بود و رفتهرفته در قرون متتاليه به سبب دواعى و بواعث خارجيه از صورت ميمونى تبديل و تغيير يافته به برزخ اران اوتان [ 5 ]
--> [ 1 ] . معشر : گروه ، معشرى : گروهى ؛ طايفهيى . [ 2 ] . تفصيل بيشتر اين مطلب را در كتابهاى طبيعى مىتوان يافت . [ 3 ] . قواسر خارجيه : قاسر ، مانع را گويند ، و اينجا بمعنى عوامل بيرونى است . ولى قاسر در اصطلاح فيلسوفان عاملى را گويند كه در غير مؤثر باشد نه از راه طبيعت آن چيز ، مانند اينكه سنگى را يا آبى را بهزور دست بهبالا پرتاب كنند . [ 4 ] . Charles R . Darwin . ( 1882 - 1809 م ) ، و كتاب او به اختصار : The Oriigin of Species - بنياد انواع - نام دارد كه بسال 1859 انتشار يافت . [ 5 ] . بهفرانسه Orangoutang ، و به انگليسى Orangutan ميمون آدمنماى سواحل باتلاقى جنگلهاى بورنئو و سوماترا . باهوش و قابل تربيت است . ريشه كلمه نيز مالايايى است و بمعنى مرد جنگل Man of the wonds است .